1․ Գտե՛ք առաջին երեք կարգային միավորների գումարը։
1+2+3= 6

2․ Գտե՛ք ամենամեծ եռանիշ թվի և ամենափոքր քառանիշ թվի գումարը։
1000+999= 1999

3․ Կիրառելով գումարման տեղափոխական օրենքը՝ հաշվել առավել հարմար եղանակով։

• 150+200+250= 600
• 796+100+4+250= 1150
• 38000+6550+2000= 46550

4․ Կիրառելով գումարման զուգորդական օրենքից՝ հաշվեք առավել հարմար եղանակով։

• 39+13+87= 139
• 196+17+283= 496
• 1032+968+255= 2255

5. Կիրառելով գումարման տեղափոխական և զուգորդական օրենքները՝ հաշվեք առավել հարմար եղանակով։

• 64+18+36= 118
• 393+8+92+107= 600
• 2059+2311+441+689+14= 5514

6․ Մեքենան առաջին օրն անցել է 115կմ, երկրորդ օրը՝ 15կմ-ով ավելի։ Երրորդ օրը մեքենան անցել է 10կմ-ով ավելի, քան առաջին երկու օրում։ Ընդամենը քանի՞ կիլոմետր է անցել մեքենան երեք օրում։
115+15= 130
115+130= 245
245+10= 255
115+130+255= 500
Պատ. 500

7․Հինգ միանման աթոռակներն արժեն 18000 դրամ։ Ինչքա՞ն պետք է վճարել 12 այդպիսի աթոռակների համար։
18000:5= 3600
3600*12= 43200

Տնային առաջադրանքներ․

1․ Գտե՛ք ամենափոքր հնգանիշ թվի և ամենամեծ երկնիշ թվի գումարը։

10000+99= 10099

2․ Գրե՛ք որևէ երկու եռանիշ թիվ, որոնց գումարը եռանիշ է, և երկու եռանիշ թիվ, որոնց գումարը քառանիշ է։
211+222= 433
534+466= 1000

3․ Կիրառելով գումարման տեղափոխական օրենքը հաշվել առավել հարմար եղանակով։

• 6480+224+500+20= 7224
• 12000+6214+8000= 26214
• 7480+364+500+20= 8364

4․ Կիրառելով գումարման զուգորդական օրենքից՝ հաշվեք առավել հարմար եղանակով։

• 57+60+40=157
• 101+999+1001= 2101
• 333+6667+1992= 8992

5. Կիրառելով գումարման տեղափոխական և զուգորդական օրենքները՝ հաշվեք առավել հարմար եղանակով։

• 276+9+24+91= 400
• 1035+49+465+101= 1650
• 654+17+346+250+750= 2017

1.Կարդա՛ Վիլյամ Սարոյանի մասին։

2. Գրի՛ր վարժությունները։

9.Մեկ տառ փոխելով տրված բառերից ստացի՛ր նոր բառեր:

Օրինակ՝

որդ — արդ (հիմա), երդ, որբ, որթ, որձ, որմ (պատ), որջ, որս:
երդ- երբ-երգ
որբ-որդ-արդ-արջ
որթ-երթ-երդ-ուրդ
որձ-որի-ոգի-ագի-արի-արտ-արու-ուրու-ուֆու
որմ-արմ-Արա-արի-ազի-ազն-ազգ
որջ-արջ-արտ-այտ-այծ-ույծ
որս-որի-արի-աղի

Հորդ, հարդ, ուղտ, աղտ, գիրք:
հորդ- հորթ-հարթ-հարկ
հարդ-մարդ-վարդ-սարդ-բարդ-ջարդ
աղտ- ուղտ-ուխտ-ախտ-արտ
գիրք- գիրկ-պիրկ-պարկ-բարկ

10.Խմբերից ընտրի՛ր իմաստով մոտ մեկական բառ և զույգեր կազմիր:

Ա. Հնչել, հնչյուն, բարեհունչ, հնչեղ:
Բ. Գեղեցկաձայն, ձայնել, ձայնեղ, ձայն:

հնչել-ձայնել

հնչյուն-ձայն

բարեհունչ- գեղեցկաձայն

հնչեղ-ձայնեղ

15.Տրված բառերում ե և ո տառերն ինչպե՞ս են կարդացվում: Ա. Եղանակ, երազ, երամ, երկիր, երդում, եռալ, եղնիկ:
եղանակ- յեղանակ-յէ
երազ- յերազ-
երամ- յերամ
երկիր- յերկիր

Բ. Ոզնի, ող, որս, ոսկոր, ոստ, որակ, ոտք:
ոզնի-վոզնի
ող-վող
որս-վորս
ոսկոր-վոսկոր
ոստ-վոստ
որակ-վորակ
ոտք-վոտք

16. Տրված բառերում և տառն ինչպե՞ս է կարդացվում:

Ա Հարևան, Սևան, հևալ, տերև, կեղև, թև, սև:
հարևան- հարէվան
Սևան- Սէվան
հևալ- հէվալ
տերև- տերէվ
կեղև- կեղէվ
թև-թէվ
սև- սէվ

Բ. Նաև, թեև, և:

նաև- նայէվ
թեև- թեյէվ
և- յէվ

Նրա անունը Ռաֆայել Ղազարյան էր։ Նա ծնվել է 1924 թվականին Կրասնոդարում ու մահացել 2007 թվականին Երևանում՝ 83 տարեկանում։ Նա մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Նա եղել է «Ղարաբաղ» կոմիտեի 11 անդամներից մեկը և 1988 թվականի Ղարաբաղյան շարժման ղեկավարներից մեկը։ Նրան 1989 թվականին Գորբաչովը նստեցրել է Բուտիրյան բանտ 6 ամսով։

Նա եղել է ակադեմիկոս ֆիզիկոս և հիմնել է Երևանի պետական համալսարանի և Երևանի պոլիտեխնիկական համալսարանի ռադիոֆիզիկայի ամբիոնները։ Իսկ հետո ստեղծել է «Մաշտոց» ինժեներական կենտրոնը։

Ես նրան չեմ տեսել։ Նա ունեցել է 3 կին և ընդհանուր 6 երեխա։ Նա եղել է իմ մայրիկի հայրը։

Սև ու Կասպից ծովերի միջև, Կովկասյան լեռներից հարավ, կա մի «լեռնային կղզի» , որն անվանում են Հայկական լեռնաշխարհ։ Այն մեր պատմական հայրենիքն է։ Շրջակա մյուս տարածքներից այն տարբերվում է իր բարձրադիր դիրքով։ Ծովի մակարդակից լեռնաշխարհի միջին բարձրությունհ 1700 մ է։ Լեռնաշխարհի տարածքը մոտ 400 000 քառակուսի կիլոմետր է։ Նրա տարածքում գոյություն ունեն հայկական երկու պետություններ՝ Հայաստանի և Արցախի հանրապետություններ։ Հայկական լեռնաշխարհի մոտ երկու երրորդը այժմ գտնվում է Թուրքիայի Հանրապետության կազմում։

Մեր հայրենիքի մայր գետը Երասխն է, որն սկիզբ է առնում Սերմանց կամ Բյուրակն լեռներից։ Այնուհետև՝ ընդունելով Ախուրյան, Քասաղ, Հրազդան, Ազատ և մի շարք այլ վտակներ, այն միանում է Կուրին և թափվում Կասպից ծով։ Հնում Երասխը մի մեծ բազուկով անմիջապես թափվել է Կասպից ծով։ Երասխի և նրա վտակների ջրերով ոռոգվում է Արարատյան դաշտը: Երասխը Հայկական լեռնաշխարհի միակ խոշոր գետն է, որն ամբողջությամբ հոսում է մեր հայրենիքով։ Երասխի կամ Արաքսի մասին նույնպես հյուսվել են այլևայլ ավանդություններ, իսկ ժողովուրդն այն կոչել է պարզապես Մայր Արաքս։ Հայկական լեռնաշխարհը հայտնի է իր երեք խոշոր և բազմաթիվ միջին ու փոքր մեծության լճերով։ Դեպի ծով ելք չունեցող Հայաստանում խոշոր լճերը սովորաբար կոչվել են ծով կամ ծովակ։ Խոշորներից Սևանա լիճը, որ հնում հայտնի էր Գեղամա կամ Գեղարքունյաց ծով անունով, ներկայումս գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում։ Այն աշխարհի բարձրադիր լճերից է, ունի քաղցրահամ ջուր։ Այս ձկնառատ (իշխան, գեղարքունի և այլն) լիճն են թափվում 29 գետեր ու գետակներ, իսկ նրանից սկիզբ է առնում միայն Հրազդան գետը։

Հայկական լեռնաշխարհի չքնաղ լճերից է Վանա լիճը կամ Բզնունյաց ծովը, որն ավելի քան երկուսուկես անգամ մեծ է Սևանա լճից։ Չնայած լճի աղիությանը, նրանում բազմանում է տառեխ ձուկը։

Հայոց հայրենիքի ձևավորման ուղին շատ գեղեցիկ է ներկայացրել Մովսես Խորենացին՝ մեր Պատմահայրը: Նա գրում է, որ բռնակալ Բելին հաղթելուց հետո Հայկ Նահապետի որդիներն ու թոռները բնակու­թյուն հաստատեցին Հայկական լեռնաշխար­հի տարբեր վայրերում, հիմնեցին բնակավայ­րեր և դարձան գերդաստանների նահապետներ:

Այնուհետև Հայկից սերած նահապետները ժամանակի ընթացքում միավորվեցին և ստեղծեցին միասնական հայկական թագավորություն:

Ապրելով իրենց հայրենիքում, հայ ժողովրդի զավակները մշտապես շենացրել ու ծաղկեցրել են հայրենի երկիրը, պաշտպանել այն թշնամիներից: Նրանք այդ հողի վրա կառուցել են ամրոցներ, տաճարներ, պալատներ, եկեղեցիներ, խաչքարեր և այլ հուշարձաններ:

Հարուստ է նաև Հայաստանի բուսական և կենդանական աշխարհը: Բարձր լեռների ժայռոտ քարափներում ցատկոտում են քարայծը, վայրի ոչխարը: Այդ լեռների հողմակողմ լանջերը տեղ- տեղ պատված են անտառներով, որի բնակիչներից հայտնի են եղնիկը, գորշ արջը, գայլը, ընձառյուծը և այլ կենդանիներ: Այդ անտառների տարածված ծառատեսակներից են կաղնին, թխկին, հաճարենին:

Болшая просьба, борьба за чистоту, возьмем с собой, меньше спорить, закончить в срок, выпустить птицу, сесть яблоко, сехъасть с гори.

Բնությունն ամբողջ նյութական աշխարհն է: Այն բաղկացած է կենդանի և անկենդան բաղա­դրիչներից: Բույսերը և բոլոր կենդանի օրգանիզմնե­րը՝ ներառյալ մարդը, կենդանի բնության մարմիններ են: Արեգակը, մոլորակները, աստղերը, քարը, գրիչը, քանոնը և այլն անկենդան բնության մարմիններ են։

Ի տարբերություն մյուս կենդանիների՝ մարդն օժտված է բանականությամբ և բնության բարիքնե­րը կարողանում է տնօրինել ըստ իր նպատակների։ Այդ պատճառով բնության վերաբերյալ գիտելիքնե­րը մեծ դեր ունեն մարդու կյանքում՝ առաջին հերթին բնությունը պահպանելու նպատակով: Բնությունը ուսումնասիրվում է տարբեր գիտությունների կողմից: Բնությունն ուսումնասիրող գիտությունների խումբը կոչվում է բնագիտություն:

Բնության մեջ մշտապես կատարվում են բազմապի­սի փոփոխություններ: Երկնքում իր դիրքն է փոխում Լուսինը, կայծակն է փայլատակում, անձրև է տեղում, երբեմն անձրևից հետո ծիածանն է հայտնվում, հա­տակին թափված ջուրն է գոլորշանում, ժանգոտում է երկաթե մեխը: Այս փոփոխությունները բնության երևույթներ են:

Բնության յուրաքանչյուր երևույթ ունի իր առաջաց­ման պատճառները և առաջացնում է իր հետևանքնե­րը: Օրինակ՝ ցերեկվա և գիշերվա հերթափոխության պատճառը Երկրի պտույտն է իր առանցքի շուրջ, իսկ տարվա եղանակների փոփոխությունները հետևանք են Արեգակի նկատմամբ Երկրի դիրքի փոփոխության: Մարմինների ցած ընկնելու պատճառը Երկրի ձգողու­թյունն է: Քամու առաջացման պատճառներից է օդի անհավասարաչափ տաքացումը: Օդի ջերմաստի­ճանի իջնելու պատճառով ձմռանը ջուրը սառչում է: Գարնանը ձնհալը օդի ջերմաստիճանի բարձրանալու հետևանք է: Այս օրինակները միաժամանակ հաստա­տում են, որ բնության երևույթները փոխադարձաբար կապված են:

Ուսումնասիրելով «Բնագի­տություն» առարկան՝ դուք պատկերացում կկազմեք բնության զանազան երևույթների և դրանց առաջաց­ման պատճառների մասին, կարևոր տեղեկություններ կստանաք Տիեզերքի, Երկրի կառուցվածքի, բուսա­կան և կենդանական աշխարհների, մթնոլորտի, ջրո­լորտի և այլնի վերաբերյալ:

Առաջադրանք

1. Նկարագրեք որևէ երևույթ և նշեք դրա առաջացման պատճառներն ու առաջացրած հետևանքները։
   Խնձորի ծառ։ Խնձորի ծառի հետևանքն այն է, որ խնձոր է տալիս և աճում է սերմից։
   
2. Ըստ ուսումնական նյութում բերված նկարների՝ աղյուսակում գրեք կենդանի և անկենդան բնության մարմինների անուններ:
   
   Կենդանի- առյուծ, մարդ, վագր, ծառ, բույս։
   Անկենդան- աթոռ, սեղան, շալվար, թուղթ։

1․ Թվերը դասավորե՛ք աճման կարգով․ 5, 9, 11, 2, 8, 1, 12, 4, 10, 7, 6, 3
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12

2․ Ո՞ր թիվն է հաջորդում 19300584 թվին։ 19300585

3․ Ո՞ր թիվն է նախորդում 38657 թվին։ 38656

4․ Համեմատի՛ր․

• 12374 > 9389
• 874563 > 785674
• 567213 > 567211
• 148645 > 48645
• 298467 = 298467
• 478478 < 645470
• 2367894 < 2367994
• 13456 և 53456
• 4789645 > 568129
• 578478 < 649784
• 9784512 = 9784512

5․ Երկու թվերի գումարը 390 է։ Գումարելիներից մեկը հաշվման ժամանակ նախորդում է 10 թվին։ Գտե՛ք մյուս գումարելին։

390-9= 381

6․ Մի գրքույկում կա 20 էջ, մյուսում՝ 56։ Քանի՞ էջ կա այն գրքում որի էջերի քանակը 7 անգամ ավելի է, քան երկու գրքույկներինը միասին։
20+56= 76
76*7= 532

7․  Գինու երկու կարաս կա։ Առաջինում կար 100լ գինի։ Երբ նրանից վերցրին 30լ գինի, նրա մեջ մնաց երկու անգամ պակաս գինի, քան երկրորդում եղածն էր։ Որքա՞ն գինի կար երկրորդ կարասում։

100-30= 70

70*2= 140
Պատ. 140 լ

8․ Երկու կայարանների հեռավորությունը 350կմ է։ Առաջին գնացքն այդ ճանապարհն անցնում է 2 ժամով պակաս ժամանակաում, քան երկրորդը։ 1 ժամում քանի՞ կիլոմետր է անցնում առաջին գնացքը, եթե երկրորդը 1 ժամում անցնում է 50 կմ։

50*2= 100

9․ Երկու նավամատույցների միջև եղած 120կմ ճանապարհը նավակն անցնում է 6 ժամում։ Եթե նավակը ճանապարհի միջնակետում (ճանապարհի կեսն անցնելուց հետո) սկսի 1ժամում 10կմ-ով ավելի անցնել, քանի՞ ժամում մի նավամատույցից կհասնի մյուսը։
120:6= 20
120:2= 60
10-1= 9

10․ Գրապահարանի երկու դարակներում կա 102 գիրք։ Եթե առաջին դարակից 12 գիրք հանենք, ապա դարակներում միևնույն քանակով գրքրեր կմնա։ Քանի՞ գիրք կա դարակներից ամեն մեկում։
102-12= 90

90:2= 45

 Տնային  առաջադրանքների փաթեթ

Հաշիվ և թիվ։ Բնական թվեր

1․ Ո՞ր թիվն է հաջորդում 148579 թվին։ 148580

2․ Ո՞ր թիվն է նախորդում 48547 թվին։ 48546

3․ Համեմատի՛ր․

• 9999 > 9998
• 1001000 = 1001000
• 375648 < 385648
• 89337658 < 3321002567
• 111111 > 11112

4․  Արեգն իր մտապահած թիվը բազմապատկեց 3-ով, ստացված թվին գումարեց 7 ու արդյունքը բաժանելով 2-ի ստացավ 20: Գտնել Արեգի մտապահած թիվը:

20*2=40
40-7=33
33:3=11
Պատ. 11

5․ Հեծյալը պետք է անցնի 140 կմ ճանապարհ։ Նա 3 ժամ ընթացել է՝ յուրաքանչյուր ժամում անցնելով 20կմ և 4 ժամ՝ յուրաքանչյուր ժամում անցնելով 14կմ։ Հեծյալին ինչքա՞ն ճանապարհ է մնացել անցնելու։

3*20=60
4*14=56

60+56= 116

140-116=24

Պատ.24

6․ 3 ժամում կառքն անցավ 65կմ։ Առաջին ժամում այն անցավ 25կմ, երկրորդում՝ 4կմ-ով պակաս։ Քանի՞ կիլոմետր անցավ կառքն երրորդ ժամում։
25-4=21

21+25=46

65-46=19
Պատ.19 կմ

7․ Մի դպրոցում կա 217 աշակերտ, իսկ մյուսում՝ երկու անգամ ավելի։ Երկրորդ դպրոցում որքանո՞վ ավելի աշակերտ կա, քան առաջինում։ Ընդամենը քանի՞ աշակերտ կա երկու դպրոցներում։

217*2=434

434-217=217

217+434= 651

Առաջադրանքներ

5․ Քանի՞ տարբեր թվանշաններ են գործածվում 8306388 թվի գրառման մեջ։

4

6․Քանի՞ տարբեր թվանշաններ են գործածվում 14865 թվի գրառման մեջ։

5

7․ Քանի՞ տարբեր թվանշաններ են գործածվում 999999 թվի գրառման մեջ։

1

8․ Չհրկիզվող պահարանը բացելու համար անհրաժեշտ է իմանալ նրա գաղտնագիրը, որը կազմված է երեք տարբեր թվանշաններից։ Գրե՛ք այն բոլոր հնարավոր գաղտնագրերը, որոնք կազմված են 0, 1, 2 թվանշաններից։

6 Տարբերակ

9․ Քանի՞ թվանշան կգործածվի տասնհինգ էջանոց գրքույկի էջերը համարակալելու համար։ Ո՞ր թվանշանները կգործածվեն մեկից ավելի անգամ։

1, 2, 0, 3, 4, 5

Կարգեր։ Կարգային միավորներ

10․ Քանի՞ կարգ կա հետևյալ թվերից յուրաքանչյուրում․

• 536 – 3
• 25 – 2
• 7 – 1
• 8394 – 4
• 956630 – 6

11․ Հետևյալ թվերը ներկայացված են կարգային գումարելիների գումարի տեսքով։ Ինչպիսի՞ն կլինեն դրանց դիրքային գրառումները․

 = 76453

 = 80327

12․ Հետևյալ թվերը գրի՛ կարգային գումարելիների գումարի տեսքով․

• 3893 = 3000+800+90+3= 3893
• 45399 = 40000+5000+300+90+9= 45399
• 300201 = 300000+200+1= 300201
• 80006 = 80000+6= 80006

Տնային առաջադրանքների փաթեթ  

Թվանշաններ։ Թվերի գրառումը

1․ Քանի՞ տարբեր թվանշաններ են գործածվում 848778 թվի գրառման մեջ։  

3

2․ Քանի՞ տարբեր թվանշաններ են գործածվում 1234789 թվի գրառման մեջ։

7

3․ Քանի՞ թվանշան կգործածվի տասներկու էջանոց գրքույկի էջերը համարակալելու համար։ Ո՞ր թվանշանները կգործածվեն մեկից ավելի անգամ։   

15

1, 2

Կարգեր։ Կարգային միավորներ

4․ Քանի՞ կարգ կա հետևյալ թվերից յուրաքանչյուրում․

• 735- 3
• 1096- 4
• 30672- 5
• 8-1

5․ Հետևյալ թվերը ներկայացված են կարգային գումարելիների գումարի տեսքով։ Ինչպիսի՞ն կլինեն դրանց դիրքային գրառումները․

= 8506

6․ Հետևյալ թվերը գրի՛ կարգային գումարելիների գումարի տեսքով․

• ●      734= 700+30+4
• 40550= 40000+500+50
• 671000= 600000+70000+1000