Այն ուժը, որով Երկիրն է  դեպի իրեն ձգում որևէ մարմին, կոչվում է ծանրության ուժ: Ծանրության ուժն ուղղված է դեպի Երկրի  կենտրոնը:
Այն ուժը, որով մարմինը Երկրի ձգողության հետևանքով ազդում է հենարանի կամ կախոցի վրա, անվանում են մարմնի կշիռ:

Ծանրության ուժը ազդում է մարմնի վրա, իսկ մարմնի կշիռը՝ հենարանի կամ կախոցի վրա: Այդ երկու ուժերն ուղղված են դեպի Երկրի կենտրոնը:

Մարմնի կշիռ: Երբ մարմինը դնում ենք հենարանի կամ կախոցի վրա կամ կախում ենք կախոցից, այն ուժ է գործադրում հենարանի կամ կախոցի վրա:
Այն ուժը, որով մարմինը Երկրի ձգողության հետևանքով ազդում է հենարանի կամ կախոցի վրա, անվանում են մարմնի կշիռ և նշանակում P տառով: Ծանրության ուժը ազդում է մարմնի վրա, իսկ մարմնի կշիռը՝ հենարանի կամ կախոցի վրա: Այդ երկու ուժերն ուղղված են դեպի Երկրի կենտրոնը:

1.Ի՞նչ  է մարմնի կշիռը:
2.Ի՞նչ ուղղությամբ է ազդում ծանրության ուժը:
3. Ո՞րն է մարմնի կշռի և մարմնի վրա ազդող ծանրության ուժի տարբերությունը:

26.  Նախադասություններն ընդարձակի՛ր՝ ինչպիսի՞  կամ ո՞ր հարցերին պատասխանող բառեր կամ բառակապակցություններ ավելացնելով.

Օրինակ՝Կինը հարցրեց: — Երիտասարդ կինը հարցրեց: Կամ՝ Լայնեզր գլխարկով կինը հարցրեց:

Շունը մտավ: Հարևանի շունը մտավ։ Վազելով տուն մտավ։

Սիրտը քար է: Բարի սիրտը քար է ։

Հայրն ընկեր է: Ճաղատ հայրը ընկեր է։ Լավ ընկեր է։

Երկիրը պտտվում է: Ուրիշների երկիրը պտտվում է։

27.  Գործողություն ցույց տվող  բառերը(բայերը)  ո՞վ  կամ ի՞նչ  հարցին պատասխանող. աոարկա ցույց տվող բառե՛ր (գոյականներ) դարձրու:

Օրինակ՝ լուծել — լուծույթ.

սպասել- սպասավոր. սպասյակ. սպասուհի. սպասում: Իշխել. բժշկել. բացել. ուսուցանել, ճեղքել. պահել. հյուսել. բանել. գրել, գործել. զգալ. հարցնել:
իշխել-իշխան
բժիշկ-բժշկություն
բացել-բացահայտ
ուսուցանել-ուսուցել
ճեղքել-ճեղքվածք
պահել-պահարան
հյուսել-հյուսք
բանել-բանոր
գրեր-գիր
գործել-գործոց
զգալ-զգացմունք
հարցնել-հարցրազրույց

28.  ա) Տրված հարցերին պատասխանի՛ր և առաջադրանքը կատարի՛ր:

Ո՞վ է ընկերդ (ընկերուհիդ):
Իմ ամենամոտիկ ընկերը Արամն է և Արեգը։

Մանրամասն նկարագրի’ր նրա արտաքինը  (հասակը. կաոուցվածքը. դեմքը. հագնվելը և այլն):
Արամի բոյը 142 սմ է։ Արեգինը 141 սմ է։ Արամը ունի խուճուճ մազեր, շատը հագնվում է սպորտային։ Իսկ արեգը ունի երկարոտ ուղիղ մազեր և շականակագույ աչքեր։ Արեգը ունի շականակագույն աչքեր։

Նրա բնավորության մասի՛ն պատմիր:

Պատմի՛ր՝ նա ի՞նչ է սիրում և ինչ չի սիրում:
Արեգը սիրումա ֆուտբոլ և Արսենալ նաև Իսպանիաի ազգային հավաքականը, իսկ սիրած ֆուտբոլիստ Տիերի Անրի։ Իսկ Արամը ևս սիորւմ է ֆուտբոլ և Ռեալ Մադրիդ նաև Անգլիաի ազգային հավաքականը։ Իսկ սիրած ֆուտբոլիստ Մարադոնա։

Նրա մեջ կա՞ բան. որ չես հավանում. կուզե՞ս. որ փոխվի: Գրի՛ր՝ ուզում ես նրանից ինչ-որ բան սովորել:
Չէ չկա այդպիսի բան։

բ) բոլոր պատասխաններդ մի տեքստում հավաքիր և  ընկերոջդ (ընկերուհուդ) մասին գրավոր պատմիր:
Իսկ արեգը ունի երկարոտ ուղիղ մազեր և շականակագույ աչքեր։ Արեգը ունի շականակագույն աչքեր։

գ) Շարադրություն  վերնագըի’ր:
Իմ ընկերը

29.  Ինչպիսի՞  հարցին պատասխանող, հատկանիշ ցուց տվող բառերից (ածականներից) գոյականներ (ի՞նչ հարցին պատասխանող բառեր) կազմի՛ր:

քաջ. մեծ. գեղեցիկ. հատուկ. հասարակ. հարմար. դեղին. գունատ. հնչեղ. Շքեղ, պերճ, խեղճ, տկար:
քաջ- քաջություն
մեծ- մեծություն
գեղեցիկ- գեղեցկություն
հատուկ- հատկություն
հասարակ- հասարակություն
հարմաչ- հարմարություն
դեղին- դեղնություն
գունատ- գունատություն
հնչեղ- հնեղություն
շքեղ- շքեղություն
պերճ- պերճություն
խեղճ- խեղճություն
տկար- տկարություն

30.  Բառերի ընդհանուր մասերի (արմատները) գտի՛ր, դրանց ուղիղ ձևերը գրիր և տրված բառերը բացատրիր:

Օրինակ՝ բարեսիրտ, բարեկամ,  բարեսեր, բարետես: -Արմատն  է՝ բարի:

Բարեսիրտ — բարի սիրտ ունեցող:

Բարեկամ — բարին կամեցող:

Բարեսեր — բարին (բարի բան) սիրող:

Բարետես — բարի (գեղեցիկ) տեսք ունեցող:

ա) կտցաձև. կտցահարել. կտցաչափ: կտուց

բ) ուղղագրություն. ուղղագիծ. ուղղամիտ. ուղղություն : ուղիղ

գ) ուղեկից. ուղևոր: ուղի

31.  Բառակապակցություննե՛ր կազմիր՝ հարցում արտահայտող բառի փոխարեն տրված գոյականները կամ  նրանով կազմված բառակապակցությունները  գրելով:

Պառկել ո՞րտեղ: ծովափին, մահճակալին, անդունդի եզրին, գետի ափին, անտառի բացատին, անկողնուն, հիվանդանոցում։

Ծովափ, մահճակալ, անդունդի եզր, գետի ափ, անտառի բացատ,ակողին, հիվանդանոց:

Գրի՛ր՝ առաջադրանքը ո՞ր վերջավորությունների կամ բառերի օգնությամբ կատարեցիր:

32.  Յուրաքանչյուր շարքի չորս րառերն ի՞նչ ընդ­հանուր հատկանիշ ունեն, որ նույն շարքի մի բառը  չունի:

ա) Երաշտահավեր      բ) Մանուկներ       գ) Հատիկներ

դեղձանիկներ       երեխա                 կապիկներ

վագրեր                պատանիներ        ձագուկներ

առյուծներ            երիտասարդներ       կանայք

սիրամարգ           մարդիկ          տանտիկիններ

33.  Նախադասությունն ընդարձակի՛ր՝ ավելացնելով  ո՞ւր, դեպի ու՞ր, որտե՞ղ, որտեղի՞ց, որտեղո՞վ հարցերին պատասխանող բառեր ու բառակապակցություններ:

Օրինակ՝ Օրվա հերոսը  գալիս  էր: — Օրվա հերոսը մեզ մոտ էր գալիս:

Օրվա հերոսը դեպի տուն էը գալիս: Փողոցով օր­վա հերոսն էր գալիս: Դիմացից  օրվա հերոսն Էր գալիս:

Մի ոհմակ է երևում: Մի մեծ ոհմակ գալիս էր ինձ վրա։

Ի՜նչ հանգիստ ես կանգնած: Ի՜նչ հանգիստ ես կանգնած հարցրեց Արեգը։

Թռչունների մի երամ անցավ: Թռչուների մի երամ եկավ դեպի ինձ։
Երամը թռավ. հեռացավ: Երկար երամը թռավ հեռացավ իմ տեսադաշտից։

Նախորդ օրը կարգ ու կանոն էր հաստատել: Նախորդ օրը վարչապետը կարգ ու կանոն էր հաստատել մեր երկրում։
Հաջորդ օրը բոլորս գնալու էինք: Հաջորդ օրը բոլորս գնալու էինք Արմենի ծննդին։

Այդ  փոքրիկին կարելի է տեղավորել: Այս խելոք փոքրիկին կարելի է տեղավորել մեքենայի բեռնախցիկում։

34.  Տրված բառերի հոմանիշ ձևերը գտի՛ր:

Օրինակ՝ ամենից լավ — ամենալավ, լավագույն

ամենամեծ — ամենից մեծ. Մեծագույն
փոքրագույն — ամենափոքր, ամենից փոքր
Ամենավատ- վատագույն.սոսկալի, գեղեցկագույն- ամենագեղեցիկ.ամենասիրուն, բարձրագույն-ամենաբարձր., ամենաազնիվ-ամենահավատարիմ.հավատարիմ, ամենից հզոր-ամենահզոր.ամենաուժեղ, ամենից ահեղ-ամենաքաջ.քաջ, համեստագույն-ամենահամեստ, ամենահին-հնագույն, ամենից ծանր-ամենածանր, ամենալուրջ-լրջագույն, ամենից խոշոր-ամենախոշոր:

35. Նախադասությունից բառերը հերթով հանի՛ր, մինչև մեկ բառ մնա:

Օրինակ՝Երկար ու դժվարին ճանապարհով էր եկել:
Երկար, դժվարին ճանապարհով էր եկել: (Չորս բառ)

Դժվարին ճանապարհով էր եկել:  Կամ՝  երկար ճանապար­հով էր եկել (Երեք բառ)

Ճանապարհով էր եկել (երկու բառ)

Եկել էր: (մեկ բառ)

Ցերեկները սովորաբար մի քիչ քնում է: Ցերեկները մի քիչ քնում է։ Մի քիչ քնում է։ Քնում է։

Երեկոյան երկնքում գունդ-գունդ կուտակվեցին ամպերը: Երկնքում ունդ-գունդ կուտակվեցին ամպերը։ Գունդ-գունդ կուտակվեցին ամպերը: Կուտակվեցին ամպերը: Կուտակվեցին։

Նա տանն օրերով բարձրաձայն կարդում էր սիրելի բանաստեղծի գործերը: Բարձրաձայն կարդում էր։ Կարդում էր։

Հետո այդ հսկայական արձանը տեղափոխեցին գետափ: Տեղափոխեցին։

Արագիլը ճնճղուկի ձագերին պաշտպանում էր օձից: Պաշտպանում էր։

Զմբլ Թորոս բիծա,
Շատ ես իք եղել հա՛. Փարիզից գնացել, ընկել ես Քիշնեւի շնատների մէջ. օխհա՜յ, շատ լաւ է եղել. կերա՞ր… ես, ինչպէս տեսնում ես, Համբարձումի մօտ եմ հիւր, վաղը կերթամ Փարիզ, Բերլին, Վիեննա և ապա Կ.Պոլիս:
Շատ բարևներ քեզ՝ քաչալութեանդ:

Հայտնի է, որ մարմինները փոխազդեցության հետևանքով փոխում են իրենց արագությունները: Եթե մարմինը չի կարող ամբողջությամբ շարժվել, ապա ուժի ազդեցությամբ նրա մասերը կարող են շարժվել իրար նկատմամբ: Այդ դեպքում մարմինը փոխում է իր ձևն ու չափսերը (տե՛ս նկարները): 

Այլ մարմինների ազդեցության շնորհիվ կարող են փոխվել ոչ միայն տվյալ մարմնի արագությունը, այլև` ձևն ու չափերը: Մարմինը կարող է սեղմվել, ձգվել, ծռվել, ոլորվել:

Արտաքին ազդեցության հետևանքով մարմնի ձևի, չափերի փոփոխությունը կոչվում է դեֆորմացիա կամ ձևափոխություն: 
Նկարում պատկերված տախտակը, պարանը, արտաքին ազդեցությունների շնորհիվ փոխում են իրենց ձևն ու չափերը, այսինքն` դեֆորմացվում են:
Մարմինը դեֆորմացնելիս առաջանում է ուժ, որը ստիպում է նրան վերականգնել իր սկզբնական ձևն ու չափերը: Այդ ուժն անվանում են առաձգականության ուժ:
Եթե պողպատից պատրաստված զսպանակը սեղմենք, ապա նա կփոխի իր ձևը, այսինքն` կդեֆորմացվի: Եթե հեռացնենք ձեռքը, ապա առաձգականության ուժի շնորհիվ զսպանակը կվերականգնի իր սկզբնական ձևը և չափերը:

Այն ուժը, որն առաջանում է մարմնի դեֆորմացիայի ժամանակ և աշխատում է վերականգնել մարմնի սկզբնական ձևն ու չափերը, կոչվում է առաձգականության ուժ:

Ոչ բոլոր դեֆորմացիաների դեպքում է առաջանում առաձգականության ուժ:

Իրենց տեսակով դեֆորմացիաները լինում են առաձգական և պլաստիկ:

Առաձգական դեֆորմացիայի դեպքում ուժի ազդեցությունը վերացնելուց հետո մարմինները վերականգնում են իրենց սկզբնական ձևը և չափերը: Պլաստիկ ձևափոխության ենթարկված մարմինը չի վերականգնում իր նախկին ձևը և չափերը: 

Երբ ծանրոցը դնում ենք հենարաններ ունեցող տախտակի վրա, տախտակը ճկվում է։ Նրա մեջ առաջացած առաձգականության ուժը բեռի վրա ազդում է ուղղաձիգ դեպի վեր և հավասարակշռում է ծանրոցի կշիռը։ Բեռը հեռացնելուց հետո տախտակը վերականգնում է իր ձևը, հետևաբար նրա դեֆորմացիան առաձգական է: 

Պլաստիլինը, կավը, խմորը, դեֆորմացնելիս նրանցում առաձգականության ուժ չի ծագում և նրանք չեն վերականգնում իրենց ձևը: Այդ ձևափոխությունը պլաստիկ է և կիրառվում է մետաղները կռելու, դրոշմելու, քանդակներ պատրաստելու համար:

Եթե զսպանակից կախենք կշռաքար, ապա զսպանակը կձգվի, սակայն կշռաքարը ցած չի ընկնի, քանի որ նրա վրա բացի ծանրության ուժից կազդի առաձգականության ուժը:

Առաձգականության ուժը հավասար է և հակառակ է ուղղված ծանրության ուժին:

Եթե զսպանակից կախենք երկու նույնպիսի կշռաքար, ապա զսպանակի դեֆորմացիան երկու անգամ կմեծանա, երեք կշռաքարի դեպքում՝ երեք անգամ կմեծանա: Դա նշանակում է, որ առաձգականության ուժը կախված է մարմնի դեֆորմացիայի չափից:

Ուժաչափ, ուժի չափումը

Եթե զսպանակի մի ծայրն ամրացնենք, իսկ մյուս ծայրը ձգենք որոշակի ուժով, ապա զսպանակը կերկարի: 

Ուժը՝ որպես ֆիզիկական մեծություն, կարող է ունենալ տարբեր արժեքներ։ Ուժի մեծությունը որոշում են ուժը չափող սարքով՝ ուժաչափով։ Կախված նրանից, թե որքան է սեղմվել կամ երկարել ուժաչափի զսպանակը, մենք եզրակացնում ենք նրա վրա ազդող ուժի մեծության մասին: Ուժաչափերի գործողության հիմքում ընկած է հավասար ուժերի ազդեցությամբ զսպանակի՝ միևնույն չափով երկարելու կամ սեղմվելու հատկությունը։

Ուժի չափման միավորը Նյուտոնն է (1 Ն):

Ավելի հանգամանորեն այդ մեծությանը կծանոթանաք ֆիզիկայի դասընթացում: Նկարում պատկերված ձախ ուժաչափի ցուցմունքը  112 Ն , երբ ավելացվում է նույն բեռից, ցուցմունքը դառնում է 3 Ն, զսպանակի երկարացումն ավելանում է նույն չափով:

Գոյություն ունեն ուժաչափի տարբեր տեսակներ, այդ թվում նաև մարդու մկանային ուժը չափող ուժաչափեր։

Առաձգական դեֆորմացիայի ժամանակ մարմնում առաջացած առաձգականության ուժն ուղիղ համեմատական է դեֆորմացիայի չափին:

Առաձգական դեֆորմացիայի ժամանակ մարմնում առաջանում են ուժեր, որոնք խոչընդոտում են դեֆորմացիան:

Ուժի ազդեցությամբ մարմինները կարող են փոխել ոչ միայն իրենց շարժման արագությունն ու ուղղությունը, այլև ձևն ու չափերը:

Հարցեր
1. Բերել կենցաղում հանդիպող առաձգական երևույթների օրինակներ:
2. Մարմինների ձևափոխության ի՞նչ տեսակներ կան:
3. Ե՞րբ են առաջանում առաձգականության ուժեր:

Պատմությունը գիտելիք է տալիս տարբեր ժամանակաշրջանների հետաքրքիր և արժեքավոր իրադարձությունների, պատմական դեմքերի և դեպքերի, կրոնական հավատալիքներիր և այլնի մասին։ Անցյալի ուսումնասիրությունը օգնում է մեզ ճիշտ կառուցել ապագան։ Մենք պետք է հիշենք ամեն ինչ, վերլուծենք, եզրակացություններ անենք, չկրկնենք սխալները, դասեր քաղենք անցյալից և կարողանաք սթափ գնահատել ներկան։
Ի՞նչ է պատմագրությունը, ինչպե՞ս և ո՞ր մեթոդներով ենք ուսումնասիրում պատմությունը։
Մարդկության անցած ուղին, թողած ժառանգությունը ուսումնասիրող գիտությունը կոչվում է պատմագրություն։ Պատմագիրները օգտվում են պատմական սկզբնաղբյուրներից։
Հնագիտությունը ուսումնասիրում է անցյալի նյութական հետքերը՝ տները, պալատները, տաճարները, ամրոցները, աշխատանքային գործիքները, զենքերը և այլն։
Ազգագրությունը ուսումնասիրում է ժողովուրդների բարքերը, սովորութները, ծեսերը, հավատալիքները։
Դրամագիտությունը ուսումնասիրում է հասարակության տնտեսական կյանքը՝ ապրանք, դարմ, շուկայական գներ, առևտուր և այլն։
Առավել կարևոր է գրավոր սկզբնաղբյուրները՝ արձանագրությունները, գրական, գիտական ստեղծագործությունները։
Պատմական իրար հաջորդող դարաշրջանները միասին կազմում են համաշխարհային պատմությունը։ Հայոց պատմությունը համաշխարհային պատմության բաղկացուցիչ մասն է։ Սովորելով քո ժողովրդի պատմությունը՝ մտքով և սրտով կապվում ես քո մայր հողին։

Պատմության պարբերացում

Համաշխարհային պատմագիտության մեջ ընդունված է պատմության այն փուլաբաժանումը, ըստ որի մարդկային հասարակության ողջ պատմությունն իր սկզբնզվորման պահից մինչ մեր ապրած ժամանակները բաժանում ենք 4 խոշոր փուլերի՝ դարաշրջանների․

• Հին շրջան — Մարդու ծագումից մինչ V դար
• Միջնադարյան շրջան —V դարից մինչ XVII դարի կես
• Նոր շրջան — XVII դարի կեսից մինչ XX դարի սկիզբ
• Նորագույն շրջան — XX դարից մինչև մեր օրերը

Հարցեր և առաջադրանքներ

1․ Ինչու՞ ենք ուսումնասիրում պատմությունը։
2․ Ի՞նչ է ուսումանսիրում ազգագրությունը։
3․ Քանի՞ շրջափուլերի է բաժանվում համաշխարհային պատմագրությունը։

11. Ա և Բ խմբի բառերի տարբերությունը գտի’ր (ի՞նչ են ցույց տալիս. ի՞նչ հարցերի են պատասխա­նում ) ու գրիր:

Ա. Տղա. թանաք, խրճիթ, արգելք, աղջիկ, բաժակ, բանալի, տատիկ. ուսուցիչ. թռչուն. հեղեղ. մարդիկ. կանայք. դերձակ:
Ա խմբի բառերը գոյական են։

Բ. Հնձում են. խաղում էինք, լուսավորում ես, կտցահարեց, վազում էիք, թակում եմ, հեղեղ է, խռնվում են, շփոթեցի, բացել եք:
Իսկ Բ խմբի բառերը բայ։

12. Ինչպիսի՛  հարցին պատասխանող ընդգծված բառերը տեքստից հանի՛ր:

Համեմատիր. տրվա՞ծ, թե՞ ստացված տեքստում է վերաբերմունք արտահայտված:

Ասում են. Թե դաժան կոկորդիլոսն իր խեղճ զոհին ուտելուց հետո իսկական արցունքներ է թափում: Ի՞նչ է. վայ­րենի կոկորդիլոսը թշվառ զոհին  խղճո՞ւմ Է: Գիտակ մարդիկ ասում են. որ կերածը  մարսելու ժամանակ նրա օրգանիզմում ուրիշ գեղձեր էլ են գրգռվում, որից և աչքերից թափվող արցունքանման հեղուկ է աոաջանում: Այդ սուտ, կեղծավոր լացը նկատի ունեն. երբ մեկի մասին ասում են, թե՝ «կոկորդիլոսի արցունք Է թափում»:

դաժան, վայրենի, գիտակ, թշվառ, խեղճ, կեղծավոր։

13. Շարունակի՛ր (հարցերին պատասխանելով’ գրավոր պատմի՛ր):

Մի օր ճամփա ընկանք ու գնացինք աշխարհ տեսնելու: Գնացինք. գնացինք. շատ թե քիչ. մեր իմացած ու չիմացած երկրներն անցանք, սարերն անցանք, ծովերն անցանք, անապատն անցանք, մեկ էլ դեմներս մի գունավոր քաղաք փռվեց: Որ մտանք, զարմանքից բերաններս բաց մնաց: Քաղա՛ք. դու քաղա’ք. ոչ մի բան միագույն չէր:

Տներն ինչի՞ց էին կառուցված: Ծառերը. թփերն ու ծաղիկներն ինչպիսին էին: Կենդանիներն ինչպիսի՞ն էին: Ինչպիսի՞ քաղաք էր: Ինչի՞ց էր քաղաքն այդպիսին դարձել: Մարդիկ ի՞նչ տեսք ունեին. Ինչպիսի՞ն էին. Ինչո՞վ էին զբաղվում: Ձեզ ինչպե՚՞ս ընդունեցին: Ի՞նչ արեցիք այդտեղ:

Ծառերը ու թփերը գունավոր էին, կենդանիներնել էին գունավոր, քաղաքը գունավոր էր, այդ քաղաքը դարձել էր այդպիսին ծնված օրվանից, մարդիկ եվս գունավոր էին և զբաղվում էին գունավոր ներեկր տանել բերելով։ Մեզ շատ լավ ընդունեցին, այնտեղ մենք ծանոթացանք գունավոր թանգարանին։

14. Նախադասություններում գործողություն կատարողի անունը չկա. գտի՛ր՝ մե՞կն է, թե՞ մեկից ավելի (եզակի՞ է, թե՞ հոգնակի):

Զարմացա- եզակի: Տեսանք- հոգնակի: Փնտրում ես- եզակի: Վազում եք- հոգնակի: Կտա- եզակի: Կհասնեն- հոգնակի:

15.      Տրված բառերը երեք խմբի բաժանի՛ր և այդ խմբերի տարբերությունը  բացատրի՛ր:

Ծաղիկ. ջինջ. վազել. բուրավետ. մեծ. ժամացույց. թրթռալ. թիավարել, ջուր. ջրոտ. ուրախ. ջրել. սար. մարդ. գնալ, ծաղ­կավետ. Հրաշալի. երեխա. լողալ. վազվզել. մաքուր. նավաստի. օձ, ճկուն. սողալ, իջնել,՜բացվել, չխկչխկալ, Սև. Ինքնաթիո, առվակ. պայծառ, գոռգոռալ, գարուն, բարձրանալ, սպիտակ, թիթեռ, պահակ, նավակ. Գաղտնի, պահել, հատիկ, ոսկեզօծ, Ոսկեզօծել, երկաթյա:

պարզ բառեր
ծաղիկ
ջինջ
մեծ
ջուր
ուրախ
սար
մարդ
երեխա
մաքուր
օձ
ճկուն
սև
պայծառ
գարուն
սպտակ
թիթեռ
գաղտնի
Ածանցավոր բառեր
վազել
թրթռալ
թիավարել
ջրել
գնալ
լողալ
վազվզել
սողալ
իջնել
բացվել
չխկչխկալ
գոռգոռալ
բարձրանալ
ոսկեզօծել
հրաշալի
ջրոտ
նավաստի
առվակ
պահակ
նավակ
հատիկ
երկաթյա
Բարդ բառեր
բուրավետ
ժամացույց
ծաղկավետ
ինքնաթիռ
ոսկեզոծ

16. Հականիշները (հակաոակ իմաստ ունեցող բառերը) գտի՛ր և զույգ-զույգ գրի’ր:

Միշտ. անարատ, ոչնչացնել, արատավոր, բացահայտ. թույլ. վերջին. Համաձայնել. հանգստանալ. գտնել. երբեք. Հավաքել, աջ. արթուն.քնած, հրաժարվել. առաջին, գաղտնի, ամուր, աշխատել,  կորցնել, ստեղծել, վատնել, Մերժել, ձախ:
միշտ- երբեք
անարատ- արատավոր
բացահայտ- գաղտնի
թույլ- ամուր
վերջին- առաջին
համաձայնել- հրաժարվել
հանգստանալ- աշխատել
գտնել- կորցնել
հավաքել- վատնել
աջ- ձախ
արթուն- քնած
ստեղծել- ոչնչացնել

17. Ա և Բ- խմբի բառերի իմաստների տարբերությունը բացատրիր:

Ա            Բ

գոռոզ —   գոռոզանալ

ուղիղ —   ուղղել

խոնարհ – խոնարհել

կանաչ — կանաչել
Ա խմբի բառերը ածական են, իսկ Բ խմբի բառերը բայ։

18. Գրի՛ր՝  յուրաքանչյուր նախադասության  մեջ գործողություն կատարողն ո՞վ է, (ովքե՞ր են) և ընդգծի՛ր այն բառը, որը հուշեց:

Օրինակ՝ Վերջերս  այնտեղ հյուր հաճախ եք գնում:  — Դուք:

Երկու հարյուր կիլոմետր կտրել. եկել եմ, որ մի բան հարցնեմ: – Ես։

Ծաղկած ճյուղը քո այգու եղրևանուց եu կտրել: – Դու։

Շան վզին փոքրիկ ռադիոընդունիչ էր ամրացրել: – Նա։

Անձավում ճանճի մեծության թռչուններ տեսանք: – Մենք։

Հետաքրքիր բան եք մտածել: – Դուք։

Մեզ ամեն տարի այցելում են:- Նրանք։

19. Բառակապակցությունների իմաստները մեկական բառով արտահայտի՛ր:

Օրինակ՝ բարձր հասակ ունեցող-բարձրահասակ:

Բարի սիրտ ունեցող- բարեսիրտ, խիղճ չունեցող- անխիղճ, բարձր ձայնով- բարձրաձայն, միշտ ժպտուն- ժպտերես, գանձը պահելու տեղ- գանձարան, կապույտ աչքերով-կապտաչյա, արքայի որդի-արքայազն, հույների երկիր- Հունաստամ,  փոքր էշ- էշուկ, ծաղիկներով զարդարված- ծաղկազարդ:

20. Հարցում արտահայտող բառը տրված բառերով կամ նրանցով կազմված բառակապակցություններո՛վ փոխարինիր:
Գիրքը որտե՞ղ է:

Պայուսակ- պայուսակում է, գրադարակ- գրադարակում է, պահարան- պահարանում է, սեղան- սեղանին է, ձեռք- ձեռքում է:
Ի՞նչ հարցին պատասխանող բառերը ո՞ր մասնիկների (վերջավորությունների) և բառերի օգնությամբ դարձրիր որտե՞ղ հարցին պատասխանող:

21. Մեկ տառ փոխելով՝ տրված բառերից նոր բառե՛ր ստացիր:

Օրինակ՝ որդ-արդ (հիմա), երդ, որբ, որթ, որձ, որմ (պատ), որջ, որս:

Հորդ, հարդ, ուղտ, աղտ, գիրք:
հարդ-մարդ-վարդ- զարդ- սարդ-սարք- վարք- վերք- բերք։

22. Տրված բառերից նորե՛րը կազմիր՝ակ, իկ, ուկ մասնիկներով (ածանցնելով): Այդ ածանցներն ի՞նչ իմաստ են տալիս.

Ա) Աստղ, արկղ, թիթեռ, թերթ, հայր, մայր, տատ, պապ, քաղցր, անուշ:
աստղիկ, արկղիկ, թիթեռնիկ, թերթիկ, հայրիկ, մայրիկ, տատիկ, պապիկ, քաղցրիկ, անուշիկ։

Բ) Գետ, նավ, դուռ (ն), թռչուն, որդի:
գետակ, նավակ, դռնակ, թռչնակ, որդյակ։

Գ) Խոզ, տաք, գառ(ն), հարս (ն):
խոզուկ, տաքուկ, գառնուկ, հարսնիկ։

23. Նախադասություններն ավարտի՛ր:

Քաղցած աղվեսը համոզում էր աքլորին. Բայց չստացվեց։

Քաղցած աղվեսը համոզում էր աքլորին. Թեև չեր ստացվում։

Քաղցած աղվեսը համոզում էր աքլորին. Որը ջղայնացած էր։

Քաղցած աղվեսը համոզում էր աքլորին, որին չեր սիրում։

Քաղցած աղվեսը համոզում էր աքլորին, որից վախենում էր։

Քաղցած աղվեսը աքլորին  համոզում էր, որովհետև քաղցած էր։

Քաղցած աղվեսը աքլորին  համոզում էր, երբ ջղայնացած էր։

Քաղցած աղվեսը աքլորին  համոզում էր, որ ստացվի։

Քաղցած աղվեսը աքլորին  համոզում էր, չնայած չէր թողնում։

24. Հարցերին պատասխանելով՝ դպրոցական հինգերորդ տարվա մասին գրավոր պատմի՛ր:

Ա) Ի՞նչ նորույթուն կա ձեր դասարանում (աշակերտների թիվը նո՞ւյնն է. Նույն տեղո՞ւմ եք դաս անում և այլն):
Տեղափոխվել ենք նոր դասարան, աշակերտները նույնն են մնացել։

Բ) Ի՞նչ նոր առարկաներ եք անցնում: Դրանք ինչո՞վ են հետաքրքիր (ուրիշ ի՞նչ տպավորություն ունես):
Անցնում ենք պատմություն, ֆիզիկա, հետքրքիր են։

Գ) Ուսուցիչներիդ մասին պատմիր:
Նույնն են մնացել։

Դ)Պատմի՛ր՝ դպրոցում փոփոխություն կա՞ (շենքը, բակը, կարգ ու կանոնը և այլն):
Չէ, չկա։

Ե) Ի՞նչ վերաբերմունք ունես այդ ամենի նկատմամբ:
Շատ լավ։

25. Կետերի փոխարեն հատկանիշ ցույց տվող տրված բառերը (ածականները) տեղադրի՛ր: Տրված ու ստացված տեքստերը համեմատի՛ր (ածականները խոսքում ի՞նչ դեր ունեն):

Գետնի վրայով ջրառատ գետեր, կայտառ ու ուրախ առվակներ են, հոսում, գետնի տակից ուժեղ ու տաք աղբյուրներ են բխում, և երբ նրանց ջրերը որևէ իջվածքում կուտակվում են, լիճ է գոյանում: Իսկ որքա՞ն քաղցրահամ լճեր կան: Երկրագնդի ամենաբարձր լճի՝ Բայկալի ափերը երիզող բարձր լեռներն ասես մութ մշուշի վրա են կախված: Ձգվում է ամենաբարձր լիճը հարյուրավոր կիլոմետրեր, ու տեղացիները նրան ծով են անվանում: Բայկալը քաղցրահամ ու մաքուր ջուր ունի: Պարզ ու արևոտ եղանակին լճի հատակը տեղ-տեղ երևում է:

Ածականները խոսքում ցույց են տալիս առարկայի հատկանիշը, ինչպիսին լինելը։